กรอบแนวคิดงานวิจัย

1. การวิจัยเชิงคุณภาพ (Quality Research)

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่ผสานแนวคิดทางสังคมศาสตร์ แนวคิดการพัฒนาชุมชน และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) ในพื้นที่จังหวัดอ่างทอง ดังนี้

1. ข้อมูลและแหล่งข้อมูล คณะผู้วิจัยได้ทำความเข้าใจและวิเคราะห์กระบวนการสร้างเครือข่ายอนุรักษ์จากการกิจกรรมที่เครือข่ายเกษตรกรและกลุ่มเครือข่ายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในพื้นที่จังหวัดอ่างทอง แผนที่เส้นทางน้ำและแผนที่การใช้ประโยชน์ของที่ดิน
2. การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) โดยมีวิธีการเก็บและรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ชนิดกึ่งโครงสร้าง (Semi-structured Interview) ในการสัมภาษณ์กลุ่มผู้นำชุมชน กลุ่มอาสาสมัครทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหมู่บ้าน (ทสม.) กลุ่มเครือข่ายเกษตรกร และกลุ่มเครือข่ายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในจังหวัดอ่างทอง ดังนี้
   1. ขั้นเตรียมการ ได้แก่ การประสานพื้นที่และสร้างความสัมพันธ์กับชุมชน
   2. ขั้นการวิจัย เป็นการศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวกับการเกิดกลุ่ม แนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน ปัญหาและอุปสรรคในการประยุกต์แนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยา รูปแบบและบทบาทการมีส่วนร่วมของหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนในการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยาตามแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน และการสังเคราะห์ข้อมูลเพื่อจัดทำร่างรูปแบบการพัฒนาและเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยาของเครือข่ายภาคประชาชนในจังหวัดอ่างทอง
   3. ขั้นวิเคราะห์และประเมินผล จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และข้อจำกัด (SWOT Analysis) คณะผู้วิจัย หน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ และเครือข่ายภาคประชาชนในพื้นที่วิจัยจะร่วมกันสรุปผลการวิเคราะห์สถานภาพ ประเมิน และสรุปผลการเปลี่ยนแปลงทรัพยากรน้ำในพื้นที่ศึกษาร่วมกันหลังการวิจัย
   4. ขั้นการสรุป อภิปราย และจัดทำรายงานการวิจัย
3. เทคนิคในการเก็บและรวบรวมข้อมูล เน้นรูปแบบการปฏิบัติการเรียนรู้ร่วมกับชุมชน โดยใช้วิธีการสร้างความคุ้นเคย การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมในการวิเคราะห์ข้อมูล
   1. การอภิปรายกลุ่มย่อย (Small Group Discussion) จัดขึ้นในพื้นที่ศึกษา จำนวน 1 ครั้ง เพื่อร่วมกันวิเคราะห์รูปแบบการพัฒนาและเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่ามีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยาของเครือข่ายภาคประชาชนในจังหวัดอ่างทอง เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ.2567 ณ ห้องประชุมป่าโมก ศาลากลางจังหวัดอ่างทอง ต.บางแก้ว อ.เมือง จ.อ่างทอง โดยมีผู้เข้าร่วม 30 คน แบ่งการสนทนาออกเป็น 6 กลุ่ม เพื่อให้ทุกคนมีโอกาสแสดงความคิดเห็นมากที่สุด
   2. การสรุปผลและอภิปรายผลการวิจัย หลังจากสรุปผลการประชุมกลุ่มย่อยแล้ว คณะผู้วิจัยได้ดำเนินการสัมภาษณ์ข้อมูลเชิงลึก (In-depth interview) จากผู้แทนหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง รวมจำนวน 7 แห่ง เพื่อวิพากษ์ (ร่าง) รูปแบบการพัฒนาและเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างมีส่วนร่วมและร่วมกันพิจารณาหาข้อสรุปประเด็นเนื้อหาที่ต้องการ (Group Discussion) รวมทั้งการสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วม (Participatory Observation) ร่วมให้ข้อเสนอแนะและข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการวิจัย
4. การตรวจสอบและวิเคราะห์ข้อมูล ได้ดำเนินการควบคุมไปกับกระบวนการเก็บข้อมูล และการปฏิบัติกิจกรรมร่วมกับชุมชนในแต่ละครั้ง ทั้งนี้ คณะผู้วิจัยจะใช้การตรวจสอบสามเส้า (triangulation)

2. การวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research)

การวิจัยเชิงปริมาณเป็นการศึกษาแนวทางการส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยา
ประชากร คือ ประชาชนในเขตจังหวัดอ่างทองที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ติดแม่น้ำเจ้าพระยา ได้แก่ เทศบาลตำบลป่าโมก เทศบาลเมืองอ่างทอง และเทศบาลตำบลไชโย จังหวัดอ่างทอง จำนวน 41,863 ครัวเรือน (ที่ทำการปกครองจังหวัดอ่างทอง, 2566)

กลุ่มตัวอย่าง คำนวณตามสูตร Yamane โดยกำหนดค่าความคลาดเคลื่อนของการสุ่มตัวอย่างเท่ากับ 0.05 ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 396.21 ตัวอย่าง เพื่อให้กลุ่มตัวอย่างมีลักษณะเป็นตัวแทนของประชากรที่แท้จริง การวิจัยนี้ผู้วิจัยจะดำเนินการเก็บตัวอย่างจำนวนที่มากกว่ากลุ่มตัวอย่างที่ใช้สูตรคำนวณได้ โดยเก็บแบบสอบถามได้จริง จำนวน 402 ตัวอย่าง โดยใช้วิธีการสุ่มแบบเจาะจง (purposive sampling)

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ คือ แบบสอบถาม เรื่อง รูปแบบการพัฒนาและเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยาของเครือข่ายภาคประชาชนในจังหวัดอ่างทอง จำนวน 5 ตอน ได้แก่

• ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไป
• ตอนที่ 2 ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเศรษฐกิจหมุนเวียน
• ตอนที่ 3 การรับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับเศรษฐกิจหมุนเวียน
• ตอนที่ 4 ความคิดเห็นเกี่ยวกับเศรษฐกิจหมุนเวียนและการเพิ่มมูลค่า
• ตอนที่ 5 แนวทางพัฒนาและเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยา

สถิติที่ใช้ในการทดสอบสมมติฐานการวิจัย
การวิเคราะห์หาปัจจัยส่วนบุคคล ความรู้ความเข้าใจ การรับรู้ข่าวสาร ความคิดเห็น พฤติกรรมการจัดการสิ่งของเหลือใช้และของเสีย และวิธีการที่มีประสิทธิภาพในการเพิ่มมูลค่าที่มีความสัมพันธ์ต่อรูปแบบการเพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างมีส่วนร่วมเพื่อการอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยา โดยใช้เกณฑ์ในการพิจารณาความสัมพันธ์ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์